21.9.09

Kencing tidak lawas


Oleh NORLAILA HAMIMA JAMALUDDIN


TEMAN sekerja mengadu bimbangkan kesihatan ayahnya berumur 60 tahun apabila dia disahkan mengalami masalah pembesaran kelenjar prostat atau istilah perubatannya prostat hiperplasia benigna (BPH).

Dia bimbang jika penyakit ayahnya bertukar kepada kanser prostat yang perlu dibedah, sedangkan ayahnya fobia dengan jarum dan ubat.

Kebimbangannya tercetus selepas mendengar perkataan ‘benigna’ yang sering dikaitkan dengan kanser. Bagaimanapun hakikatnya BPH dan kanser prostat adalah dua perkara berbeza. BPH tiada kaitan dengan kanser prostat dan tidak akan bertukar menjadi kanser.

Dianggarkan 80 peratus masalah membabitkan prostat disebabkan BPH. BPH adalah pembesaran bukan kanser kelenjar prostat yang menyempitkan saluran kencing dialami lebih 50 peratus lelaki berusia 60 tahun dan jumlah ini meningkat kepada 90 peratus di kalangan lelaki veteran melebihi 85 tahun.



Namun menurut Pakar Bedah Urologi, Dr Chua Chong Beng, kajian mendapati 25 peratus kes BPH berlaku pada lelaki muda iaitu dalam lingkungan 40 tahun atau lebih awal, khususnya bagi lelaki yang ada sejarah masalah kelenjar prostat di kalangan keluarga rapat (ayah, adik beradik atau datuk).

Kajian di Malaysia mendapati masalah BPH banyak dialami lelaki dalam lingkungan 50 dan 60 tahun dengan semua kaum menunjukkan insiden lebih kurang sama.

Pakar perubatan menganggarkan menjelang 2020 jumlah pesakit mengalami BPH akan meningkat kepada 45 juta orang di seluruh dunia.

Walaupun BPH tidak merebak, ia memberi pengaruh besar dalam hidup lelaki. Ini kerana apabila kelenjar prostat yang mengelilingi saluran kencing membengkak, ia akan menekan dan menyebabkan saluran kencing menjadi sempit.

Akibatnya lelaki mengalami masalah aliran kencing yang perlahan, tersekat-sekat, meleleh atau menitis, sakit, pedih dan berasa tidak puas setiap kali buang air kecil walaupun kerap berulang ke tandas.

Kelenjar prostat adalah sebahagian daripada sistem reproduktif lelaki yang saiznya sebesar kacang walnut atau buah langsat dengan berat sekitar 20 gram saja.

Kelenjar ini terletak di depan rektum (bahagian hujung usus besar yang bersambung dengan dubur) dan betul-betul di bawah pundi kencing. Kelenjar prostat ini juga terbentuk mengelilingi salur kencing atau uretra.

Kelenjar prostat berfungsi sebagai pengepam yang menolak cecair ke dalam salur kencing apabila sperma dikeluarkan ketika mengadakan hubungan kelamin. Cecair ini yang menjadi sebahagian daripada air mani memberi tenaga kepada sperma dan mengurangkan keasidan ruang faraj supaya persenyawaan sperma dan telur boleh berlaku.

Saiz kelenjar prostat bertambah melalui dua peringkat. Pertambahan saiz kali pertama berlaku ketika kanak-kanak lelaki akil baligh dan kali kedua apabila berumur 25 tahun. Pertambahan saiz kali kedua inilah yang dipercayai boleh menyebabkan masalah BPH ketika tua.

Kelenjar prostat boleh membengkak melebihi 10 kali ganda saiz asalnya iaitu sehingga kira-kira 280 gram atau sebesar sebiji epal. Pun begitu tiada lelaki sedar kelenjar prostatnya membesar kecuali menimbulkan pelbagai masalah dan ketidakselesaan apabila buang air kecil.

Apabila usia meningkat, saiz kelenjar prostat terus bertambah. Lapisan sel luar kelenjar menghalangnya daripada mengembang, menyebabkan ia menekan dan mencengkam salur kencing kerana kelenjar prostat mengelilingi salur kencing.

Ini mengakibatkan pundi kencing menjadi tebal dan terganggu; akhirnya mengalami pengecutan untuk mengeluarkan cecair, walaupun hanya mengandungi sedikit air kencing di dalamnya.

Ini sebabnya lelaki yang mengalami masalah BPH kerap buang air kecil. Lama kelamaan pundi kencing menjadi lemah dan hilang keupayaan mengeluarkan air kencing sepenuhnya. Masih ada air kencing tertinggal dalam pundi walaupun lelaki berkenaan buang air kecil berulang kali.

Walaupun semua lelaki mengalami pertambahan saiz kelenjar prostat, bukan semua mengalami masalah BPH. Ia bergantung kepada arah pembesaran kelenjar prostat itu. Masalah hanya timbul jika pembesaran berlaku secara melintang dan menekan salur kencing.

Jika pembesaran berlaku secara menegak, lelaki berkenaan tidak mengalami masalah kerana pundi kencingnya tidak terganggu atau tertekan dan boleh berfungsi dengan baik. Malah saiz bengkak juga bukan penentu tahap masalah kerana jika ia besar pun tetapi jika tidak mengganggu salur kencing, lelaki berkenaan tidak perlu menjalani rawatan.

Kekerapan berulang ke tandas untuk buang air kecil melebihi lapan kali pada waktu siang dan dua kali pada waktu malam tetapi masih tidak berasa puas adalah antara tanda penting BPH. Ia boleh berlaku pada semua bangsa tetapi tidak ramai lelaki bersedia membincangkan masalah mereka hinggalah keadaan menjadi serius.

“Oleh kerana BPH adalah penyakit lazim di kalangan lelaki berumur, sangat penting untuk setiap lelaki mengambil tahu mengenai penyakit ini dan kesannya terhadap kualiti hidup seseorang. Ini kerana BPH juga sering dikaitkan dengan masalah mati pucuk dan kegagalan fungsi ejakulasi yang boleh menjejaskan hubungan kelamin dan menyebabkan kemurungan serta hilang keyakinan.

“Justeru sebaik memasuki umur 50 tahun, lelaki disaran menjalani pemeriksaan kesihatan kelenjar prostat atau setidak-tidaknya mula mengambil tahu mengenai gejala penyakit sebagai persediaan kerana risiko mengalaminya meningkat dengan pertambahan umur,” katanya.

Dalam satu kajian lain BPH menimbulkan gangguan dan kebimbangan pada pasangan. Antara isu dibangkitkan pasangan ialah tidur mereka terganggu (akibat suami kerap bangun kencing), bimbang mengadakan hubungan seks dan risaukan kesihatan suami. Kebimbangan pesakit biasanya berkisar kepada pembedahan dan hubungan seks.

Gejala

BPH mempunyai banyak gejala dan antara yang penting ialah:

  • Pancutan air kencing yang lemah (terputus, tersekat atau meleleh)

  • Kencing tidak lawas dan pundi kencing tidak dikosongkan sepenuhnya setiap kali kencing (terasa tidak puas selepas kencing)

  • Sukar memulakan kencing

  • Kerap bangun malam untuk kencing

  • Tidak dapat menahan kencing

  • Kerap kencing pada waktu siang (melebihi lapan kali)

  • Sakit apabila kencing (bagi kanser peringkat serius, kesakitan biasanya terasa pada tulang)

    Tanda BPH serius:

    BPH serius

  • Tidak boleh buang air kecil

  • Jangkitan air kencing (kerana air kencing tersimpan dalam badan)

  • Kencing berdarah (hematuria)

  • Kerosakan buah pinggang

    Bagaimanapun gejala yang disenaraikan di atas bukan eksklusif untuk BPH kerana gejala sama turut ditunjukkan penyakit pada saluran kencing bahagian bawah seperti kanser pundi kencing, batu karang (dalam pundi kencing), jangkitan pundi kencing (UTI), kanser prostat, jangkitan pada kelenjar prostat atau salur kencing tersekat. Gejala BPH juga berbeza antara pesakit dan yang membimbangkan kebanyakan orang ialah jika masalah ini disebabkan kanser prostat.

    Pemeriksaan dan rawatan

    Beberapa kaedah boleh dijalankan untuk pemeriksaan BPH iaitu:

  • Ujian digital rektal iaitu pemeriksaan kelenjar prostat. Dalam kaedah ini, doktor masukkan jari melalui rektum untuk mendapat maklumat kasar mengenai saiz dan keadaan kelenjar prostat. Bagaimanapun kaedah ini tidak disukai kerana dianggap ‘sangat kurang selesa’. Malah pemeriksaan ini menyebabkan ramai lelaki menunggu hingga masalah tidak dapat dibendung baru datang mendapatkan bantuan

  • Ujian aliran kencing untuk mengetahui kelajuan pancutan air kencing. Ini diikuti imbasan pundi kencing bagi melihat air kencing yang tertinggal dalam pundi kencing selepas buang air kecil. Doktor juga menjalankan ujian untuk memastikan pesakit tidak mengalami jangkitan air kencing akut

  • Ujian darah untuk mengukur tahap antigen PSA. Ini adalah ujian mengesan kanser prostat. Jika keputusan tidak normal, pesakit dinasihatkan menjalani ujian seterusnya iaitu biopsi kelenjar prostat dengan mengambil sedikit sel kelenjar untuk diperiksa. Ia prosedur mudah dan pesakit dilayan sebagai pesakit luar

    Lelaki yang mengalami BPH hanya dirawat jika ia menyebabkan masalah pembuangan air kencing. Jika BPH tidak menyebabkan masalah, ia tidak perlu dirawat. Namun jika disahkan menghidap kanser, pesakit perlu dirawat dengan segera bagi mengelak ia merebak.

    Dr Chua berkata, BPH adalah sejenis penyakit progresif dan menjadi lebih serius jika tidak diberi rawatan sewajarnya seawal mungkin. Malah tanpa rawatan sesuai, BPH boleh menyebabkan pelbagai masalah lain seperti pembentukan batu karang dalam pundi kencing, risiko sekatan air kencing teruk (AUR), jangkitan salur kencing dan penyakit buah pinggang.

    Kajian mendapati sekurang-kurangnya satu daripada 10 lelaki dalam lingkungan umur 70-an mengalami AUR dan risiko meningkat kepada satu daripada tiga lelaki apabila mencecah umur 80 tahun.

    “BPH boleh dirawat melalui dua cara iaitu pengambilan ubat dan pembedahan. Kebanyakan pesakit (60 peratus) memilih untuk makan ubat walaupun ia perlu diambil sepanjang hayat. Antara ubat yang ada kini ialah alpha-blocker seperti tamsulosin hidroklorida dan alpha reductase inhibitor (perencat alfa reduktase). Fungsi alpha-blocker ialah menghalang dan merehatkan otot pada kelenjar prostat supaya salur kencing boleh kembali ke saiz asal dan meningkatkan aliran air kencing. Ubat ini tidak mengecutkan BPH, cuma merehatkan otot kelenjar prostat dan ia kurang berkesan pada pesakit yang alami masalah saiz prostat terlalu besar.

    “Manakala alpha reductase inhibitor bertindak dengan menghalang hormon testosteron yang menyebabkan pertambahan saiz prostat dan ia berkesan sehingga 25 peratus. Ubat ini bertindak perlahan dan mengambil masa antara tiga hingga enam bulan untuk kelenjar prostat mengecut dan memperbaiki aliran kencing. Namun biasanya doktor memberikan pesakit kedua-dua jenis ubat bagi mendapatkan kesan lebih baik,” katanya pada pelancaran Harnal OCAS, ubat alpha-blocker baru yang mengandungi tamsulosin hidroklorida.

    Kelebihan ubat baru ini ialah ia hanya perlu diambil sekali sehari dengan sedikit kesan sampingan. Malah ia tidak berinteraksi dengan ubat lain dan ini bermakna ia selamat diambil oleh pesakit darah tinggi atau ada masalah jantung.

  • Terapi pancaran laser (laser prostatektomi). Dalam kaedah ini, alat pancaran laser akan dimasukkan melalui salur kencing. Ia menggunakan mesin khas yang memancar sinar-X bertenaga tinggi untuk membakar kelenjar prostat sehingga mencapai saiz yang dikehendaki.

  • Pembedahan pembahagian Transuretral prostat (TURP) — Kaedah ini tidak memerlukan sebarang insisi (luka bedah) kerana alat pembedahan dimasukkan melalui salur kencing untuk memotong kelenjar prostat. Jadi isu bimbang luka pembedahan besar tidak timbul, malah pesakit diberi bius menyeluruh yang membuatkan mereka ‘tidur’ sepanjang prosedur dilakukan.

    Soalnya, siapa layak diberi ubat dan siapa pula perlu dibedah? Lelaki yang alami gejala teruk, kencing berdarah atau kencing tiba-tiba terhenti (tidak boleh buang air kecil) dengan fungsi buah pinggang yang baik biasanya disaran menjalani pembedahan. Manakala lelaki yang gejalanya tidak terlalu teruk biasanya memilih untuk mengambil ubat sepanjang hayat.
  • 1 comments:

    armouris said...

    info tentang barah pundi kencing kat sini -
    Barah Pundi Kencing