9.12.08

Bukan hanya rawatan kosmetik



GAMBAR dada dua pesakit pectus excavatum sebelum (kiri) dan selepas menjalani pembedahan prosedur Nuss (kanan).


NORMAL, tenggelam atau timbul? Berbanding golongan wanita, sebarang masalah struktur bentuk dada golongan lelaki lebih sukar dikesan, kecuali ianya amat menonjol.

Perbezaan pada struktur rangka dada (tersembul atau tenggelam) juga kurang diamati golongan lelaki kerana ramai yang memikirkan ianya normal bagi setiap individu mempunyai bentuk badan berbeza.

Ini turut diakui oleh individu dengan masalah bentuk dada berbeza dan rakan-rakannya yang tidak perasan akan sebarang perbezaan struktur, walaupun ketika mereka tidak berbaju selepas bermain bola sepak.

Dengan kadar satu dari setiap 1,000 kelahiran (kira-kira 30,000 kes), masalah struktur dada bukan sesuatu yang amat jarang berlaku, malahan mungkin semakin ramai menghidapinya berikutan kaitan dengan beberapa penyakit lain lagi.

Tambahan pula, ianya boleh membawa kepada masalah kesihatan kelak, terutamanya pada jantung dan paru-paru, jika tidak diberi rawatan sewajarnya.

* Pectus

Terdapat dua masalah struktur dada yang biasa ditemui iaitu dada tenggelam (pectus excavatum) dan dada tersembul (pectus carinatum). Kedua-duanya merupakan masalah struktur kerangka dada yang berkembang sejak lahir dan paling ketara pada usia remaja sebelum kekal bentuknya selepas tumbesaran badan berhenti.

Bagaimanapun, antara kedua-dua masalah struktur dada tersebut, pectus excavatum lebih banyak berlaku (90 peratus) dan merupakan abnormaliti dinding dada kongenital (sejak lahir) yang paling biasa berlaku.

Pakar Bedah dan Perunding Kardiotorasik Institut Jantung Negara (IJN), Dr. Jeswant Dillon menjelaskan, pectus excavatum (PE) berkembang sejak lahir lagi dengan usia dan menyebabkan sternum (tulang dada) dan bahagian dalam dada tenggelam (pengalihan posterior).

“Ini menyebabkan dada kelihatan tenggelam (sedikit atau teruk). PE juga mungkin mempunyai pertalian keluarga dengan 35 hingga 45 peratus kes dilaporkan berlaku di dalam keluarga yang sama.

“Selain itu, PE juga lebih banyak berlaku di kalangan lelaki dengan nisbah tiga penghidap lelaki berbanding satu penghidap wanita,” katanya.

Menurut beliau, PE yang turut dikenali sebagai dada cerobong, dada tenggelam, dada cengkung (lekuk) dan dada tukang kasut, paling jelas kelihatan selepas akil baligh ketika pembesaran remaja meningkat dengan pesat.

Masalah PE boleh menyebabkan dada tenggelam teruk, seterusnya mengganggu fungsi kardiovaskular (jantung dan salur darah), sistem pernafasan (paru-paru), dan juga pembesaran organ dalaman kelak. Ini bergantung kepada sejauh mana perkembangan masalah struktur ini dan berapa banyak tekanan yang dialami bahagian dalaman dada.

Pectus juga boleh membawa kepada gangguan psikologi terutamanya jika penghidap perasan akan perbezaan struktur dadanya dan mula berasa rendah diri apabila membandingkannya dengan rakan sebaya lain.

Punca sebenar pectus kurang difahami tetapi dikaitkan dengan faktor genetik, antaranya terdapat penghidap yang juga mengalami Sindrom Ehlers-Danlos, Sindrom Poland dan juga Sindrom Marfan (masalah genetik tisu penyambung).

Dr. Jeswant memaklumkan masalah PE boleh menyebabkan tekanan fizikal kepada jantung dan paru-paru dan mengganggu fungsi mengepam darah serta pernafasan.

“PE juga boleh menyebabkan peralihan jantung (yang berada di bawah tulang sternum) ke sisi dada sementara tekanan akibat dada yang tenggelam boleh mengganggu aliran darah daripada memenuhi ventrikel kanan jantung.

“Dada yang menjadi kurang anjal (fleksibel) dan menekan paru-paru pula memberi kesan kepada kadar pernafasan dan mengekang fungsi penuh sistem pernafasan,” ujarnya.

Tambahnya, penghidap PE juga sering kali menghadapi tekanan psikologi seperti rasa rendah diri, menjauhkan diri dari aktiviti sosial dan mengelakkan aktiviti yang akan mendedahkan dada mereka kepada umum.

l Kesan dan tanda

Bagi penghidap dewasa PE, ianya mungkin mudah dikesan dengan struktur dada yang jelas sekali tenggelam. Namun, bagi penghidap yang masih muda (kanak-kanak dan remaja), ianya mungkin tidak begitu jelas dan memerlukan beberapa ujian dilakukan sebagai pengesahan.

Dr. Jeswant menyatakan PE boleh disahkan dan juga ditentukan tahap (kedalaman) dada cengkung melalui ujian imbasan CT atau imbasan sinar-X.

“Imbasan sinar-X dapat menunjukkan struktur sternum dan rusuk cengkung ke dalam dan juga kecacatan tisu penyambung pada dada.

“Imbasan CT pula dapat menunjukkan lebih banyak lagi, sama ada jantung mengalami tekanan atau teralih dari kedudukannya,” jelasnya.

Selain itu katanya, imbasan CT juga dapat digunakan untuk kiraan indeks Haller bagi menentukan betapa teruk dada pesakit tenggelam. Sebarang bacaan indeks Haller melebihi 3.25 menandakan masalah pectus yang teruk.

Kesan PE kepada jantung boleh dikesan menggunakan ujian elektrokardiogram (ECG), untuk kehadiran arrhythmia (rentak denyut jantung abnormal), dan ekokardiogram untuk kehadiran masalah aliran darah memenuhi ventrikel kanan jantung.

Ujian fungsi pulmonori penghidap PE juga biasanya akan menunjukkan penurunan fungsi sistem pernafasan di bawah 80 peratus berbanding individu biasa.

* Bukan hanya

kosmetik

Dengan kebarangkalian menyebabkan masalah kesihatan dengan perkembangan PE, tekanan psikologi dan juga bagi membolehkan penghidap masalah ini menikmati hidup sepenuhnya, beberapa kaedah rawatan telah dan sedang diperkembangkan.

Terdapat beberapa faktor yang menentukan pesakit memerlukan rawatan (pembedahan) atau tidak iaitu gangguan fungsi badan seperti denyut jantung abnormal, kurang ketahanan bersenam, mudah letih, sakit dada dan belakang, serta jangkitan paru-paru berulang (pneumonia).

Dr. Jeswant menjelaskan, antara kaedah rawatan awal yang diperkenalkan untuk PE adalah prosedur Ravitch yang diperkenalkan pada 1949 dan memerlukan pembedahan terbuka yang besar.

“Prosedur ini sukar dan memerlukan hirisan besar pada dada pesakit, serta mengambil masa sehingga enam jam bagi mengeluarkan dan membentuk semula tulang dada.

“Pesakit juga berisiko kehilangan banyak darah, perlu tinggal lebih lama di hospital, lebih menyakitkan (selepas pembedahan) dan meninggalkan parut besar,” katanya.

Pembedahan besar ini biasanya dijalankan ke atas pesakit yang mengalami masalah kesihatan teruk akibat daripada PE. Di Malaysia, kebanyakan doktor dikatakan tidak gemar menjalankan prosedur ini, kecuali untuk kes yang teruk, berikutan kesan pembedahan ke atas pesakit.

Terkini, pembedahan Pembaikan Kurang Invasif Pectus Excavatum (MIPER) yang juga dikenali sebagai prosedur Nuss telah diperkenalkan di negara ini, dengan IJN sebagai perintis menjalankan prosedur tersebut ke atas dua penghidap PE berumur 14 dan 18 tahun.

Dr. Jeswant menjelaskan prosedur yang diperkenalkan Dr. Donald Nuss pada 1997 ini melibatkan satu pembedahan kecil dan kurang invasif untuk memasukkan bar besi tahan karat di bawah tulang dada pesakit.

“Satu bar besi tahan karat dimasukkan di bawah tulang dada pesakit untuk menolak tulang tersebut keluar dan membentuk semula bahagian dada yang tenggelam.

“Prosedur ini menjadi pilihan kerana kurang invasif serta hanya memerlukan hirisan kecil untuk memasukkan besi dan diperhatikan melalui kamera kecil (endoskop),” ujarnya.

Menurut beliau, prosedur Nuss paling sesuai dijalankan ke atas pesakit berumur antara 11 hingga 14 tahun, sebelum tulang dan rawan dada matang sepenuhnya.

Tambahnya, bar besi itu perlu dipakai untuk sekurang-kurangnya dua tahun dan mungkin sehingga lima tahun bagi pesakit dewasa. Bar besi berkenaan kemudian boleh dikeluarkan melalui satu prosedur pesakit luar yang mudah.

Walaupun prosedur Nuss (MIPER) ini lebih berkesan, Dr. Jeswant tetap menegaskan ia bukannya satu prosedur untuk tujuan kosmetik (rupa bentuk dada) semata-mata.

“Tujuan utama IJN mencari dan memberi rawatan kepada pesakit PE adalah bagi membantu memulihkan struktur dada yang boleh memberi tekanan psikologi dan menjejaskan kesihatan mereka kelak.

“Walaupun PE jarang membawa maut, tetapi dengan menyediakan rawatan untuk penghidap masalah ini dapat meningkatkan kualiti hidup mereka. Pemulihan rupa paras dada hasil rawatan boleh dikira sebagai bonus,” jelas beliau.

Pectus sebenarnya biasa ditemui, termasuk di kalangan beberapa individu ternama di dalam dan luar negara. Ianya bukan sesuatu yang memberi ancaman besar kepada nyawa atau kesihatan tetapi boleh menyebabkan kualiti hidup terjejas teruk.

Banyak maklumat mengenai pectus boleh diperoleh dengan mudah melalui Internet atau dengan bertanya kepada doktor anda. Untuk maklumat lanjut mengenai prosedur Nuss (MIPER) pula, anda boleh menghubungi IJN di talian 03-26178200.

2 comments:

farid said...

ermm..brpe kos pmbedahan????

farid said...

erm..brpe kos pmbedahan???